Mungkan hta n hkru htum ai masha

Shinggim masha langai mi n hkru n kaja ai ngu ai gaw gara kaw yu nna daw dan ai rai kun? Dai ni na Mungkan hta n hkru n kaja ai ngu ai hpe masha langai a arawn alai ni hpe yu maram let daw dan ma ai. Masu ai, Masha ni a lapran gin jang ai, Masha sat ai, Manang wa hpe machyi makaw byin hkra galaw ai, Maw lu maw sha ai, Masha wa a prat hpe jahten sharun ya ai. Ndai lam ni hpe yu yang kaja ai langai mi mung n lawm ai re. Dai ni hpe galaw tawt lai ai masha hpe n hkru n kaja ai ngu an-hte ni law law lang daw dan lai wa saga ai.

Photo by: Wikipedia.org

German masha mung rai, Mungkan majan II hpe hpang dat ai wa mung rai, masha sen, wan kaba hpe sat ai wa mung rai re ai Adolf Hitler hpe gara hku mu mada ai kun? Mungkan hta n hkru n kaja dik htum wa hku nna Mungkan masha ni mu mada ma ai. National Socialist German Workers' Party (snr) Nazi Party ngu ai  mung masa party hte shi a mungdan a ning baw taw wa ai rai nna Jew ni hpe madung dat n ju ai hte Jew the kaga myu baw sang masha Wan 17 (Sen 17) jan hpe sat kau ai lam chye lu ai. Ndai daram n kaja ai wa gaw Mungkan hta n kaja dik htum rai na re ngu yawng mayawng sawn la ma ai.

Bai nna laiwa sai shaning hta e Indonesia hta masha langai mi maka sha ni hpe sat sha  ai nga ai shiga ni hpe mung na lu lai wa sai. Dai la wa gaw ma kasha ni hpe rem da nna 7 ning, 8 ning du jang sat sha kau kau di ai re nga tsun ai. Bai nna shi a prat hta ma kasha 41 hpe sat sha ngut sai nga nna shiga hta ka da ai hpe mulu ai. dai wa hpe Indonesia Asuya gaw Mungdan kata hta n hkru dik htum wa hku nna masat let si a ri jaw kau sai lam mu lu ai. Ndai wa hpe yu yang grai nna masha myit n rawng ai sha ti nang bau da ai ma hpe ti nang nan bai sat sha ai ngu ai gaw grai nnan hkri gari na zawn re ai shiga langai mi rai nga ai. Shi hpe n hkru dik htum ngu tsun na kun?

Shinggim masha langai mi n hkru ai lam ni hpe galaw wa ai gaw myit masin a majaw rai nga ai. Manghkang langai ngai byin wa ai hte shi a ning pawt hpe yu dat ga nga yang myit masin n hkrak ai a majaw rai nga ai. Kaning re ai myit masin a majaw n hkru ai bungli ni hpe galaw wa ai kun? Ti nang a myit masin kata hta ti nang  hkrai sha rawng nna masha wa hpe shara n jaw lu ai ni a myit masin gaw n hkru ai bungli hpe galaw na loi dik htum rai nga ai. Masha langai mi ti nang hkum ti nang nau kam shalai kau nna masha wa tsun ai hpa lam hpe mung n lu madat, myit masin hta n lu hkap la ai rai yang gaw ti nang galaw taw ai hpe jaw ai hkrai shadu ma ai.

Mara kade kaba ai lam hpe galaw taw nga ai rai tim, ti nang galaw ai hpe ti nang jaw dum nna masha wa tsun ai ga hpe n hkap la ai majaw n hkru ai lam ni hpe galaw mat ai rai nga ai. Adolf Hitler hpe yu dat yang Jew masha ni hpe sat ai shaloi masha ni hku nna n dai hpe ning hkap ai rai tim shi a myit masin kata hta n shang shangun ai a majaw shi galaw ai hpe shi jaw dum lai wa sai hpe mu lu ai. Masha sat ai ngu ai gaw n hkru la ai bungli rai tim shi a myit hta Jew ni hpe sat ai gaw ti nang a myu hte mungdan a matu kaja ai lam hpe galaw nga ai re ngu nna hkam la nga ding yang rai nga ai. Dai majaw Jew law law lu sat magang shi a awng dang lam kaba magang re ai hpe shadu lai wa sai.

Dai ni na prat hta American myu sha ni law malawng gaw masha a myu ni hte tsun shaga ai lam hta, grai zai ai hpe mu lu na re. Gasha ga shagu matsa mawa ga ni hpe n tsun shalawm yang ga shaga n pyaw dum ai ni rai ma ai. Hpa majaw kun ngu ai myit yu dat yang shan hte a myit masin kata e masha wa a matu myit ya na a tsam n nga ai majaw re ai hpe mu mada ai. Dai ni na Jinghpaw Wunpawng shani hpa majaw masha a myu ni hte shingdaw dat yang grau nna si manyi nga ai kun? Mahtai gaw an-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni gaw kaji ten kaw nna kaba wa ai ten du hkra ti nang a dum n-ta masha ni hte ahkum alum nga kaba wa ai ni law ai majaw masha wa hpe myit ya lu ai myit masin lu da ai ni hkrai rai nga ma ai.

Dai re ai majaw Mungkan hta n hkru htum ai wa gaw ti nang hkum ti nang nau kam shalai kau nna, masha wa a matu kaji mi mung shara n lu jaw ai masha rai nga ai. Laika hti kahpu kanau, myit su ni yawng mung myit shing wang hpe kaba da nna masha wa hpe ti nang a myit masin kata hta shara jaw lu ai rai taw gaw, hkum zup re ai Jinghpaw Mungdan lu gaw de sa wa na sha re ngu ndai laika ngau hte hpaji jaw dat mayu n ngai rai...

Amyu kaba ngu ai hta...

Information Technology (IT) ngu ai Mungkan hpung tang hpaji gaw 3000BC ning daram kaw na shinggim masha ni jai lang wa masai. Dai ni na prat hpe gaw masha ni IT prat nga ma ai. Moi shawng de shara mi kaw na shara mi de laika shagun na nga yang masum mali ya kaw na, shata kaba hku na ra ai re. Dai ni na IT prat hta gaw  Internet ngu ai digram kata kaw na E-mail hte grai lawan ai hku mai matut mahkai hkat nga sai. Mungkan sina kaw na Mungkan sinprawt de laika shagun yang pyi manit mi pyi n na ai sha laika hpe lu sa mai ai.

Mungkan hta IT n lang ai mungdan ngu ai n nga ai daram rai mat wa ai hpe mu lu ai. Myen mungdan kaw mung dai ni na prat hta IT hpe law law wa lang wa sai hpe mu lu ai. Asuya, Mung masha gawn hkang hpung ni (Non Governmental Organizations NGO), Hpaga hpung ni (Companies), Masha uhpung uhpawng digram ni (Social Network) yawng ngu na daram IT hpe madung dat a kyu jashawng nga ma ai. IT a majaw a ten kadun hte bungli hpe mai shangut ai. Masha n'gun law law wa n shaw ra ai. Manu hpa ai majaw dai ni na Mungkan hta madung dat lang ra ai Hpaji langai mi rai nga ai.

Moi na ni gaw mare kata nga ai ramma ni yawng zup na matu mare kata e wan dap kaba wut tawn da nna bungli ngut ai hte ramma ni yawng dai kaw zup let tsun jahta chyai ma ai. Shani byin lai wa ai lam ni, mare galu kaba lam ni, sum taw sum ra lam ni, makam masham lam ni hpe dai wan dap makau e tsun jahta ma ai. Bai Mungdan ting masa hku zup hpawng lu na matu shara lata, n htoi lata let poi kaba ni galaw nna zup hpawng ma ai. Tsun ra ai lam ni, bawng ban ra ai lam ni yawng hpe dai ten hta sha mai tsun ding lun hkat ai, mai bawng ban hkat ai rai nga ai. Dai ten n lu bawng ban yang gaw hpang na kalang dai zawn zup hpawng lu na ten hpe bai la ra ai. Ndai gaw moi shawng na masha ni zup hpawng ai ladat ni rai nga ai.

Dai ni na IT prat hta e Internet n tsa kaw Social Network ni hpe hpawt ning htan let kam ai ten hkrum shaga lu hkra galaw da ma ai. Ah ten n na ai, lawan ai hku masha law law wa kalang hta mai hkrum zup lu ai. Chatting ngu ai Online (digram mahkret n tsa) e ga shaga hkat ai hku nna mai hkrum zup ai zawn Online Video Chatting ngu ai Camera kaw na masha hkum hpe yu let tsun jahta hkat ai baw ni hte mai zup hpawng ai hku re. Moi shawng de na ladat ni hte shingdaw dat yu yang a ten, n'gun ni grai hkyem sa ai hpe mu lu ai. Dai ni an-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni mung IT prat hta IT madang dep ai hku ramma ni law law wa sak hkrung nga sai hpe mu lu ai.

Ndai kaw ngai chye ai Jinghpaw ga hte Jinghpaw ni hkrai zup hpawng ai Social Network langai mi hpe tsun ga nga yang Wunpawng Zupra rai na re. Kaga mungkan ting madang hku jai lang nga ai Social Network ni grai law ai hku re. Facebook, Twitter, My Space, Friendster, Hi5 etc... Ndai Social Network ni hta mahsa mun, sen kaba hku shang lawm let Mungkan ting madang hku zup hpawng nga ai hpe mu lu ai. Ndai Wunpawng Zupra mung Social Network langai mi rai nna Jinghpaw ni hkrai san rai nga ai Network langai mi rai nga ai. Ndai hta manang tam ai lam ni, shada da matut mahkai hkat ai lam ni, ti nang hkam sha ai lam hpe manang ni hpe garan yu ai lam ni, manang wa hkam sha ai lam hta ti nang a ning mu ni hte ding lun yu ai lam ni hpe galaw ai lam mu lu ai.

Hpaji hte shiga ni hpe shada da galai garan hkat ai lam re ai majaw uhpung uhpawng langai mi, a myu sha langai mi hpe madang shatsaw ya ai, myu tsaw myit sha rawt ya ai lam re ai majaw grai htap htuk di la nga ai. Mungkan shara shagu de chyam bra nga ai hta ti nang du nga ai shara hkan na lam ni hte hpaji ni hpe garan hkat ai zawn buga de nga ai ramma ni mung buga a mabyin masa ni hte ning mu ni hpe tsun n dau hkat ai hpe mu lu ai. Masha amyu ni hta grau n tsaw tim grai gaw n hpang hkrat nga sai re lam mu mada lu ai. Blog ngu ai ti nang a hkam sha lam ni hpe garan ai laika man ni hpe mung law law wa mu lu wa sai. E.g. Shanglawt, Shanghtin, Nbwi Sam, Kachin Review, Dum N-ta etc... Shiga hte seng ai ni KNG, Kachin Net, Kachin Post, Kachin State, Kachin Voice, Today Kachin etc...

Ndai zawn ning mu ni hpe garan hkat ai hta amyu kaji myit myit nna matsa mawa nga tsun shaga hkat ai ni hpe mung Wunpawng Zupra hta mu lai wa sai. Kaga Social Network ni hkan e mungdai zawn re ai lam ni nga na hpe chye na lu ai. Ndai hta mu mada lu ai lam gaw digram n tsa (Online) hta sha tsun shaga hkat ai lam hta pyi myit n hkrum ai sha galaw hkat wa ai ra yang gaw amyu kaba byin tai wa lu na gaw grai yak na re ngu mu mada ai. Ndai prat na ramma ni hta ra nga ai gaw zai ladat hte hkawm sha chye ra ai hpaji re ngu ngai mu mada ai. Ti nang a hkam sha ai lam hpe tsun shdan shaleng dan ai lam hpe shut ai ngu n tsun mayu tim n jaw ai ngu mu mada ai. Ramma ni kaw na ning baw ning la ni byin tai wa na re ai majaw ramma ngu ai gaw grai a hkyak ai ngu mu mada ai.

Tsun shaga ai lam ni hta masha wa ti nang hpe nyet kau wa ai baw n byin na a hkyak la nga ai. Dai ni na IT prat hta kadai gaw kadai hpe shaga nga ai n chye lu ai re nga nna kam mara n mai tsun nga ai. Hpa majaw nga yang ti nang tsun dat ai ga ni gaw masha hkum ding dek kadai tsun ai re n chye lu ai rai tim Jinghpaw ramma ngu ai hpe gawng malai tai nga ai hpe myit dum ra nga ai. Masha kaba ni tsun ai ga malai nga ai. "Maka n kap ai" ngu ai ga re. Kaja wa myit yu ga ti nang bu hpun na htung hking bu hpun palawng hta Maka n kap yang gaw grai yu n tsawm la nga ai. Dai re ai majaw ti nang langai mi kam mara tsun dat ai a marang e Jinghpaw Ramma ting hpe masha ni Maka n kap ai ngu tsun kaw na hpe myit dum ra nga ai.

Bai nna sumla ni hpe madun ai lam ni hta mung ti nang amyu htung hking hte htap htuk ai sumla ni hpe sha madun yang kaja ai ngu mu mada ai. Ya part hta gaw sumla gayet ai lam hta htaw ra, le ra shadap da ai lam ni nga yang she prat dep ai ngu shadu ma ai. Rai nga ai dai zawn shadap dan yang masha law law wa myit shang sha ai zawn mying mung grai gum hkawng lawan nga ai. European langai mi dai zawn galaw yang kadai mung n kaja ai n shadu ma ai. American langai mi dai zawn shadap da yang tsawm ai ngu nna tsun shakawn na mara ai. Miwa, Japan, Korea ni dai hku rai taw yang masha ni grai ra sha na ma ai. Rai tim Jinghpaw langai mi dai zawn ti nang a Social Network kaw galaw dat yang Jinghpaw ni grai zai ma ai nga tsun na mara ai.

Hpa majaw nga yang ti nang gaw naw kaji kadun nga ai majaw rai nga ai. Ndai Mungdan kaba ni a a myu sha ni gaw shan hte hkum shan hte hpa galaw tim jaw ai hkrai sadu mat ma ai. Dai majaw Mungdan langai, a myu langai rawt jat mat jang Karai Kasang hpe malap kau wa ma ai. Dai zawn byin mat jang dai Mungdan, a myu sha hten run mat na matu grai loi la nga ai. Dai hte maren dai zawn chye dum, rai dum ai ni gaw ti nang hta naw kaji kadun nga ai ni galaw ai lam ni hpe mara grai chye tam ma ai. Dai re ai majaw ti nang Jinghpaw rai nga sai hte maren Jinghpaw ni a gawng malai tai nga ai majaw galaw sa wa ai lam ni yawng gaw sum num sumdi ai lam ni sha rai nga na hpe myit mada ra nga ga ai.

Ti nang shada da sha n rai, hpyen wa hte tsun shaga ai lam ni hta mung ti nang hku na mara tawt lai ai hku n byin hkra grai nan si manyi ra nga ai. Ti nang tsun dat ai ga a majaw ti nang hpe masha wa mara jaw n hkrum hkra sadi ra ai. Bai nna shada da mara madun nna sharai ai lam hta mung manang wa myit daw myit hten mat hkra n mai galaw nga ai. Shi hpe chye na hkra tsun shadum nna lam kaja de madi madun la ra ai. Dai hku rai yang she si manyi nna sum num sumdi re ai amyu kaba byin tai wa na re ngu mu mada ai. IT prat hta masha wa a madang hpe dep lu na matu ti nang hkrai gaw shawng de n mai sit mat na re. Amyu sha ting hpe ta woi hkin dun la nna shawng de lahkam sa wa ai gaw grai nna mai kaja ai ngu mu mada ai.

Jinghpaw myu sha ni IT prat hpe madang tsaw dik ai hku tawt lai lu u ga ngu kyu hpyi dat ai.

Tsit gat lawk

Lung Seng gara kaw na pru? (Ga Hpaw)

Jinghpaw Buga gaw Tsit n sam hte Mungkan hta ming gum hkawng ai rai nga ai. Tsit tsawm ai bum pa layang ni, San tsit la ai Mali hka kaba, tsit tsawm la ai Mailung pun sau ni rai nga ai. Dai hta Tsit tsawm nna manu laja la ai hte masha shagu yu ra ai manu dan sut n lung Lung Seng gaw ming gum hkawng la ai zawn masha shagu lu madu mayu ai manu dan rai langai mi rai nga ai. Mungkan hta kaba dik Lung Seng n hkrun mung Jinghpaw Mung Hpakan buga hta sha nga ai re.

Miwa, Myen, Sam, Gala, Jinghpaw ni law law wa Company kaba ni hpaw, prat dep jak rung jak rai ni, masha n gun kaba ni hte shani shana htu sha nga ai gaw shaning ni grai na mat sai rai nga ai. Jinghpaw Lauban law law hpe mung sha prat ya ai Kanu buga rai nga ai Lung Seng dabang kaba Hpakan buga hta e gumhpraw law ai hte maren hten za ai lam mung law la nga ai. Ramma ni kaw na sak kung kaba ni du hkra Tsa Chyaru, Kani praw, Tsi mawan, Shawa Num ni law law hte hten za wa ai gaw mi chyaw nan rai nga ga ai. Jinghpaw Lauban law law paw pru ai zawn law law wa mung dai pyaw hpa lam ni hta sha prat hpe jahtum kau ma ai.

Madu shut nga sai Lung Seng

Ndai Tsit ai n sam hte ming gumhkawng nga ai Hpakan buga hpe moi shawng de Shanglawt Asuya KIO/A (Kachin Independence Organization/Army) ni up hkang lai wa sai rai nga ai. 1995 ning, simsa lam la ai shaloi Myen hpang de up kau sai hte dai hten kaw na ya du hkra Hpakan buga na Lung Seng hpaga ni yawng hpe Myen ni jum htet da ai rai nga ai. Manu law law dan ai Lung Seng ni hpe Mungkan de dut shabra ai shaloi Myen gumhpraw hte n rai Maigan Gumhpraw Euro ($) hte Lawu Myen Mung, Yangon Mare kaba hta sa htaw dut sha ra ai re. Lung Seng pru ai Hpakan Buga e gaw Lung Seng mari dut ai lam ni hpe Ga npu gat (Tara n shang) hku sha mai mari dut sha ai rai nga ai.

Dai majaw Hpakan Buga na Lung Seng a jaw e Myen Asuya gaw shaning shagu Euro ($) gumhpraw Wan Kaba shang gumhpraw nga ai rai nga ai. Mungkan ting hpe Lung Seng shabra ya ai Jinghpaw Mung hta e dai ni Lung Seng gun rai ni mari lu na grai yak la nga ai. Ga sadawn, Lung Seng Ta Hkawn kaja langai mi mari na matu grai yak la nga ai. Gumhpraw lu tim rai n lu tam ai baw prat de du wa sai rai nga ai. Yangon Mare kaba e dut sha ai Lung Seng ni hpe ngai mu yu n ngai. Lung Seng shagu ngu na daram Ta Hkawn kaja ni grai lu shapraw la ai baw hkrai rai nga ai. Rai tim dai Lung Seng ni gara de du mat nna hpa baw byin mat ai gaw chye ai masha nau n nga ai re.

Lung Seng gat lawk gara de ta?

Lung Seng manu mana shale ai Hpakan buga, Jinghpaw Mung hta hpa majaw Lung Seng gun rai gat lawk n nga ai rai ta? Jinghpaw ni Lung Seng galaw sha ai gaw ban kade pyi she rai wa sai. Rai tim dai ni du hkra Jinghpaw Buga e Lung Seng gun rai gat lawk n byi tai wa ai gaw kade a mara rai ai kun? An-hte myit yu hpa rai nga ai. Yawng hpe san dat yawng mahtai gaw langai sha pru wa ma ai. Dai gaw "Asuya kawn a hkaw a hkang n jaw ai majaw, Myen ni up sha nga ai majaw, Miwa ni gumhpraw rau ga up da ai majaw." N dai mahtai hpe sha ngai lu la ai. Ndai mahtai hpe ngai n lu hkap la ai lam ni nga ai hku re.

Lung Seng gat lawk n lu galaw ai lam ni.

Langai hku na gaw an-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni Lung Seng hpe e a tawng a pa hku sha tam sha mayu nna gun rai galaw na hpaji hpe n kam sharin ai majaw re ngu mu mada ai. Chye ai ni mung nga na rai tim dai hpe a kyu n jashawn chye ai ngu mu mada ai. Myen Asuya n hkraw ai ngu nna jahpai let lung seng gun rai shatsawm ai lata hpaji hpe n gawn n sawn di ai majaw re ngu mu mada ai. Ndai gaw Nambat langai shut taw nga ai myit masa re.

Lahkawng hta Myen Mung hta shara n nga ai nga yang Miwa ga jarit Ruili (Shwe Li), Ying Jiang hkan e Myen, Sam, Miwa ni Lung Seng hpaga ga sha ai zawn gat lawk mai galaw la ai rai nga ai. Rai tim ngai mu mada ai daram gaw Jinghpaw Lauban ni dai shara hkan e du tim Lung Seng a tawng a pa hpe sha grau myit shang sha ai hpe mu lu ai. Ndai mung masha wa hpe gat lawk jaw kau ra ai a lam langai mi hku mu mada ai hku re.

Masum ngu na hta ti nang a Lung Seng a tawng a pa hpe masha wa hpe dut ya kau nna masha wa dai n lung hte sha bai shaprawt dat ai Lung Seng gun rai ni hpe mi na hta grau manu hpu ai hku bai mari lang ra ai a majaw gat lawk n lu hpaw ai re ngu mu mada ai. Ti nang a Lung Seng a tawng a pa hpe manu sha ja ma gang ti nang a hpa ga grau sum wa magang re ai hte bung ai ngu mu mada ai.

Gat lawk jum ai Miwa.

Ngai Guangzhou ngu ai Miwa mung na Lung Seng gat lawk de sa du yu yang mau mat ai. Lung Seng gun rai ni wa manu mana law hkra dut lu dut sha nga ai hpe mu lu ai. N dai lung seng gun rai ni yawng gaw Jinghpaw Mung, Hpakan buga na Lung Seng ni kaw na byin wa ai gun rai ni hkrai rai nga ai. Lung Seng hpaga galaw ai Companies yawng 10,000 jan hkawt dai shara kaw nga ai. Myen Mung na mari la ai Lung Seng a tawng a pa ni hpe gun rai bai shaprawt nna manu law law hte dut sha nga ai Seng ni hpe mung 1000, 10,000 lam mu lu ai majaw ngai mau mat ai.

Prat n'htang hkawm nga ai.

Jinghpaw Mung, Hpakan buga na Lung Seng n hkrun ni de Lung Seng sa tam tim dai ram law ai lung seng ni n nga sai. Lung Seng gat lawk ni yawng hpe Miwa ni jum da ai hpe mu lu ai. Hpakan buga na Lung Seng a tawng a pa ni a manu hpe shan hte tsun ai hku sha mai dut sha mat ai prat rai taw nga ai. Kaja wa nga yang Jinghpaw Buga kaw Lung Seng pru ai majaw Jinghpaw ni tsun ai manu hte shan hte mari lara ai rai nga ai. Rai tim ya gaw shan hte tsun ai manu hte dut ya ra mat ai prat rai taw nga sai re.

Ndai gaw hpa baw a majaw kun? Mahtai gaw ti nang buga hta e dai zawn kaba ai gat lawk n nga ai majaw rai nga ai. Shi n mari yang kadai manu n jaw ai ngu ai myit hte Hpakan buga na Lung Seng ni hpe kam ai hku manu daw dan ya nga ma ai re. Shan hte Miwa ni manu shayawm kau ya yang dai manu yawm ai hku sha Jinghpaw ni lu dut sha ai re. Shan hte Miwa ni bai Lung Seng gun rai dut ai shaloi manu jahpu yang Jinghpaw ni manu hpu hpu hte bai mari lang ra ai prat rai nga ai. Ndai gaw prat n htang hkawm nga ai hte bung ai ngu ngai mu mada ai.

Labau tai mat na tsang ai.

Ndai zawn sha naw byin nga ga nga yang kade n na ai hten ni hta e Lung Seng ngu ai hpe mu mayu jang Miwa ga de sa yu yu ra mat ai baw prat de du wa magang sana re ngu ngai shadu n ngai. Re, an-hte Jinghpaw Buga gaw Lung Seng pru dik htum hku nna Mungkan madang hta tsap nga ai rai tim dai gaw Labau sha tai mat nna ti nang buga manu dan rai hpe masha wa a Mungdan hta manu jahpu ja ja jaw let sa yu ra mat ai prat de du wa chye ai baw rai nga ai.

Dai majaw an-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni gaw ya kaw nna ti nang lu da Lung Seng hpe ti nang nan gun rai lu shapraw hkra, Company kaba ni lu hpaw wa nna Mungkan Lung Seng gat lawk hpe ti nang a lata hta lu jum du lu hkra shakut ra sai rai nga ai. Lung Seng gun rai shapraw na matu lata hpaji ni hpe sharin ra yang mung sharin ra ai baw rai nga ai. Hpaji lu, gun rai mung lu rai yang gaw Lung Seng mari mayu ai ni an-hte Jinghpaw ni tsun ai manu hte mari ra ai prat de bai du wa na rai nga ai.

Ti nang a lata na Mungkan hpaga lam kaba. (Ga Dat)

Ramma nkau mi gaw Maigan sa nna laika buk manu mana htat ai baw laika hpaji sharin yang she gumhpraw mai tam la ai baw shadu ai ni law law naw nga ma ai. Kaja wa nga yang ti nang a lata hta rawng nga ai manu dan ai rai ni hpe ti nang nan gat lawk paw nna galaw lu galaw sha ai rai yang gaw grau nna shang gumhpraw lu la ai baw rai nga ai. "Myen Mung kaw na nga ai majaw hpa bungli n lu ai law. Malaysia sa na law. Thailand sa na law." Dai zawn nga nna mau nga ai ramma ni law law rai nga ai.

An-hte a lata hta n dai hpaga gat lawk hpe lu jum tek da ai rai chyawm gaw, Mungdan lu la na matu gasat wa ai ten hta mung madi shadaw kaba ni lu la wa mai ai baw re ngu mu mada ai. Jinghpaw Wunpawng sha ni lu sut lu su yang she Jinghpaw Wunpawng Hpyen dap mung n gun ja wa na. Jinghpaw Wunpawng Hpyen Dap n gun ja wa yang she Jinghpaw Wunpawng Mungdan gaw de ai lam hta ding bai ding na n nga na ngu mu mada ai.

Mung masa ngu ai gaw si nat lang ai ni sha nrai gumhpraw lang ai ni mung madi shadaw kaba mai tai nga ai ngu...

Madu hte Mayam

Dai ni na Mungkan hta Madu a myu hte Mayam a myu ngu ai nga ai ngu ai hpe Mungkan labau ni hpe hti dat ai hte a san sha mu lu na re. N kau Mungdan ni gaw ti nang Mungdan gaw masha Mungdan ni hta grau ai shadu nna, "An hte a Mungdan hta Madu hte Mayam ngu ai madang n gin hka ai" nga nna tsun ma ai. Rai tim Madu hte Mayam ngu ai gaw gara Myu baw sang, mungdan ni hta rai tim dai ni du hkra naw nga nga ai.

Tsun yang gaw n kaja ai, rai tim 'N tsun yang n chye, n tam yang n mu, n hpaw yang n mai shang' nga ai zawn an hte Jinghpaw Wunpawng sha ni a kata baw sang ni hta mung n dai zawn Madu myit hte Mayam myit ni naw nga ai. Ngai gaw hpa baw a myu re ai majaw grau ai, ngai gaw hpa baw baw sang re ai majaw grau tsaw ai nga ai myit rawng ai.

Ndai zawn Madu ngu ai hte Mayam ngu ai lapran hta e Mungkan n nan de ai shaloi kaw na part hte prat ban hte ban n htuk hkat, n ju hkat, majan baw hkat rai wa ma ai. Madu ngu ai ni mung Mayam ngu ai ni hpe dip sha mayu ai, roi sha mayu ma ai. Dai hte maren Mayam ngu ai ni mung dip sha n hkam ai, gum lang mayu ai, rawt malan mayu ma ai. Ndai gaw Madu ngu ai ni hte Mayam ngu ai ni a n htuk dik htum shara rai nga ai.

Ndai hpe e Gumchying gumsa prat hte Gumrawng gumsa prat ngu nna ga garan da ma ai. Gumchying gumsa, Du magam ni up sha ai prat kaw nna 'Gumrawng gumsa' ngu ai, dai du magam ni hpe rawt malan ai prat ni mung dai ni du hkra rai nga ai. Ndai prat lahkawng nga ai hta na ya dai ni an-hte Jinghpaw Wunpawng myu sha ni hpe Myen wa e up hkang nga ai lam yan gaw Gumchying gumsa prat madang hta sha nga ai hpe u lu ai.

Lai wa sai ten ni hta Myen Mungdan hpe Engilsh ni up lai wa sai. Dai ten hta e Myen Mungdan ting hpe rawt jawt galu kaba wa hkra nga nna Engilsh Asuya gaw lam ni baw, Wan Leng lam ni shachyaw, N bungli pa ni gap ya, Mare kaba ni hpe shatsawm ya rai galaw lai wa sai. Rai tim up hkang ai wa gaw English wa re ai majaw Myen ni gaw shan hte hkum shan hte Mayam ngu hkam la ma ai. Dai majaw rawt malan wa masai.

Japan wa du wa ai shani mung ti nang a mare buga na num kasha ni hpe roi rip jahten ya ai, masha ni hpe mara kata sat kau ya ai, rim ai, mung masha ni a a rung a rai ni hpe mya lu mya sha ya lai wa ma sai. Dai zawn ti nang hpe zing ri la ai wa hpe mung jinghku hku nga ai kaw na, hpyen hku gale kau let Myen ni hpe mayam yam sha ai ni ngu hkam la let gasat lai wa ma sai.

English wa Myen Mungdan ting hpe Awm dawm shanglawt jaw na nga ai shaloi Myen ni a ning baw Aung San wa gaw Myen ni hkrai galaw yang n lu ai baw re ai hpe chye ai majaw, Ru di a myu ni rai nga ai an-hte Jinghpaw, Sam, Hkang ni hpe galoi mung mayam n shatai na ngu ai gasadi jaw let Myen Mung hpe jawm hkyen la na matu garum hpyi ai hte an-hte mung garum lai wa saga ai.

Lamu ga madu rai nga ai an-hte Ru di a myu ni a garum ya ai hte Myen Mungdan gaw masha ni a up hkang ai mayam prat kaw nna lawt lu lai wa saga ai. Dai ni Myen a myu ni gaw an-hte lamu ga madu ni hpe bai up hkang sha wa masai. Ga sadi n dung ma ai. Ya prat na Myen ni tsun ai gaw, "Hpyen Asuya re ai majaw an-hte ni yawng hpe roi sha ai she re. Myen ni Ru di a myu ni hpe roi sha mayu ai n re." nga nna law law lang tsun nga ma ai.

Rai tim an-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni hpa baw majaw rawt malan wa a ta? Kade a prat hta rawt malan wa ai rai ta? Hpu nau a myu baw sang ni a hpang jahtum hta she rawt malan ai a myu ni an-hte rai ga ai. Sai kaja nna hpang hkrat nga ai kun? N rai nga ai. English wa hpe mung hkap gasat, Japan wa hpe mung hkap gasat re ai an-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni a Sai gaw dai daram n kaji la nga ai. Hpa baw majaw hpang hkrat nna she rawt malan wa ai rai a ta?

Ti nang woi awn nna gaw de da ai Mungpawng Mungdan langai mi hpe n kam jahten kau ai majaw re. Jinghpaw Wunpawng ngu ai n nga yang Myen Mungdan ngu ai n nga ai. Dai re ai majaw dai ni a Myen amyu sha ni yu katsi la nga ai U Nu' ngu ai wa a prat hta an-hte a myu sha ni hpe mayam zawn sha n rai, Gwi zawn pyi n sawn la wa ai majaw rawt malan wa ai she re. Hpyen Asuya hpe sha rawt malan ai n re. An-hte hpe dip sha nna mayam shatai mayu nga ai a myu ni hpe rawt malan ai she rai nga ai.

An-hte Jinghpaw Wunpawng lamu ga madu ni gaw Madu myit rawng ai. Mayam n kam tai ai majaw gumlang ai. Ga sadi n dung ai wa hpe gasat ai. Mungpawng Mungdan hpe jahten kau ai ni hpe n ra sharawng ai majaw rawt malan ai a myu ni re ngu hkam la ai. Kadai Asuya myi lung yang lung, an-hte Jinghpaw Wunpawng buga hpe mayam shatai kau mayu ai myit rawng ai wa hpe gaw gasat na re. Dai ni na Mungkan hta Madu ngu ai ni gaw ti nang hkum ti nang madu lu ai ni hpe tsun ma ai. Mayam ngu ai prat gaw lai wa mat sai. Masha wa a n pu e bungli galaw tim mayam ngu kadai n sawn la ai prat de du nga saga ai.

An-hte hpe Mayam ngu ai ni, Dip sha mayu ai ni, Shamyit kau mayu ai ni, Ga sadi n dung ai ni, Myen zawn re ai ni sha an-hte a buga hpe madu sha nga ding sa gaw Mungkan n htum ding sa a nut na ni gaw a nga nga na sha re ngu...

(Ta Tut a ning mu sha rai nga ai.)

U Ju Naw Hka Lu

Ngai na ga ai Jinghpaw ga malai langai mi nga ai. Ndai ga malai hpe masha kaba langai mi tsun dan ai kaw na matsin da lu ai ga re. "U Ju Naw Hka Lu zawn rai ga law!" nga ai ga re. Ndai ga hpe moi na ji woi ji wa ni gaw ga hkin gumdin nga ga ngu ai hpe tsun ai hta lang ai ga rai nga ai. Ngai n dai ga hpe Jinghpaw lauban langai mi kaw na na ga ai re. Lachyum grai sung ai ga re ngu nna myit hkam sha lu ai majaw ya na zawn ka matsin dat ai.

Ndai U Ju Naw ngu ai baw U gaw u nawng u wa rau nga ai baw U a myu langai mi re. Anhte Jinghpaw Buga Hka hku ga de nga malawng ai baw U re ai lam chye lu ai. Ndai U Ju Naw u a lak lai ai lam gaw shan hte u nawng a ning baw wa hka lu ai hte rau ngam nga ai U ni yawng hka lu ra ai lam rai nga ai. Ti nang hpa baw bungli mi galaw taw nga ai rai tim ti nang a Ning baw wa hka shi de pyen nna hka yu lu ai hte ngam nga ai malawm ni yawng gaw ti nang a bungli ni hpe kabai kau da nna e dai ning baw wa hpang hkan nna hka lu yu ra ma ai.

Ndai U Ju Naw a lak lai ai lai len hpe anhte a Ji Woi Ji Wa ni mu hkrum nna "U Ju Naw Hka Lu zawn rai ga law!" ngu ai ga malai hpe tsun hpang wa ma ai da. Myit hkrum ai ngu ai hta lang ai ga malai rai ai majaw lachyum grai nan sung ai ngu mu mada n ngai. Ya dai ni a Jinghpaw Wunpawng buga hta an hte a myu sha ni hta mung n dai ga malai hpe shadik ra sai ngu ngai mu mada ai. Ti nang lu ai a tsam hte ti nang a buga hpe makap maga ai gaw Mungkan madang dep lak nak ni hta grau n gun kaba ai ngu mu mada ai.

Makawn langai mi na ga ai. Jinghpaw ni shanglawt n nan lawt wa yang htuk da ai mahkawn gasi re. "Wunpawng Mungdan lu la na matu tsaw ra ai bawk hpe, Manmaw ga e ngam kau da ra sai." Ndai gaw Manmaw Ga hte Sam Mung Ga na Jinghpaw Wunpawng shanglawt share shagan ni hpe shagrau da ai mahkawn rai nga ai. Ti nang a sum tsaw, madu jan, kashu kasha, buga, dum n-ta ni hpe kau da let nam shang nna ti nang a mungdan lu la na matu Myen hpe rawt malan gasat wa ai share shagan myit hpe mu lu ai.

Dai ni ndai zawn re ai share shagan ni anhte bai tai ra na ten du sai ngu...