Ngai Madu ai

Mungdan kaba la ai

Kaja wa nga yang Dum N-ta langai

Myusha ni law la ai

Kaja wa nga yang an-nau ni hkrai

Tsun shaga ai ga law la ai

Kaja wa nga yang Amyu langai

Bu hpun suli law la ai

Kaja wa nga yang manau langai sha nau ai

Myit ai lam ni shai la ai

Kaja wa nga yang pandung langai

Myusha bungli kaba la ai

Kaja wa nga yang dum n-ta langai

Nang grau, ngai grau tsun ma ai

Kaja wa nga yang an-hte yawng langai

Nye prat hte ngai nga ma ai

Kaja wa nga yang dum n-ta a shadaw nang rai

Nye a Mungdan hpe ngai tsaw ai

Ngai madu ai Mungdan rai nga ai

Nye a Dum N-ta hpe ngai tsaw ai

Ngai madu ai Dum N-ta rai nga ai

Nye a Mungdan, Nye a Dum N-ta

Ngai tsaw ai

Ngai, ramma ning mu

A ten lu ai lani mi hta e ngai Ta Tut hte Mungkan hta madang dep ai Singapore Mungdan a Dakasu (University) jawng lung nga ai Jinghpaw Wunpawng Ramma langai mi hte an-hte Jinghpaw Wunpawng shani a shawng de galaw sa wa ra ai Mung masa lam, Sut masa lam, Hkam ja lam, Hpaji lam hte Hpyen masa lam ni hpe jahta lu ai. Mungkan hta an-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni a madang, grit nyem nga ai an-hte Jinghpaw Wunpawng shani a myi hpaw, na na lu na lam ni hte Jinghpaw Wunpawng Shanglawt Asuya (KIO/A) a galaw sa wa ra ai lam ni hpe mung ti nang hkrai a ning mu ni hte lawu na hte maren jahta lai wa sai.

Mungkan hta Mying gumhkawng nga ai Mungdan ning baw ni a myit masa, Mungdan up hkang ai lam ni, Jinghpaw Wunpawng myu sha ni a Mungkan hta ya ten du nga ai madang ni hte Mungkan makau grup yin gawn sin lam ni hpe mung jahta hkrup sai. American, Miwa, hte kaga Mungdan kaba ni a Mungdan kaji ni n tsa tawn da ai myit masa ni hte galaw nga ai lam ni hpe mung sung sung myit yu let jahta kyin bu nga ga ai.

Myu sha lam yan hte seng nna mung myi rai n hpaw shi ai Wunpawng buga de nga ai hpu nau ni hpe myi jahpaw ya lu na lam hte seng nna mung jahta byin ai. Kadai hta mung myu tsaw myit ngu ai gaw rawng nga ai, dai myu tsaw myit hpe a rang shatai let myusha rawt jat lam hpe myit dat yu yang mahtai kaja ni lawan ai hku pru wa ai hte dai hpe tatut lu galaw a kyu jashawn ai rai yang grai a kyu rawng ai lam ni rai na re ngu myit lu nga ai.

Numbat langai ngu na hta Mungkan Mungdan ni hta e n gun nga ai American, Miwa ni a an-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni hpe akyu gara hku jaw lu ai lam hte ding bai ding na gara hku lu jaw ai lam ni hpe mung jahta byin sai. American Mungdan ngu ai gaw Mungkan hta n gun ja dik htum Mungdan langai mi rai nga ai hta Hpyen masa, Mung masa, Hpaga masa lam a myu myu hku nna Mungkan Mungdan ni law malawng a shamyet shanat shara langai mi mung rai nga ai.

N dai hta mu mada lu ai lam langai myi gaw American ngu ai gaw ti nang hpe n hkra, ti nang a akyu hkam sha lam n lu ai zawn re ai lam ni hpe koi yen ai lam ni hpe mu lu ai. Mungkan ting a Hpaga lam, Mung masa lam, Hpyen masa lam ni hta a myat kaba sha nga ai rai tim ti nang lu la ai daram bai htang jaw ai lam gaw yawm la nga ai ngu mu mada ga ai. Ga shadawn Myen Mung Asuya hte kanawn mazum ai lam ni hpe yu yang an-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni rawt malan mat wa na lam hta ding bai ding na lu jaw dik htum Mungdan langai mi hku nna mung mu mada nga ga ai.

Bai nna Miwa Gumsan Mungdan ngu ai mung shi a kyu n lu hkam sha ai baw bungli hpe gaw galoi mung n galaw ai hpe mu mada ai. Moi shawng de Myen hte American ni a kanawn mazum lam hkrak nga ai ten Miwa Gumsan Mungdan gaw Myen Mung a Communist Party ni hpe n gun ram ram jaw let Myen Asuya hte gasat lai wa ai rai tim dai ni ti nang a kyu lu mai ai Myen Asuya a prat hta gaw ganawn mazum lam ni hpe law law galaw wa ai hta sha n ga, Hpyen masa hku, Mung masa lam hku law law wa garum nig tau jaw ai lam hpe mu mada ai majaw Sadi maja ra ai Mungdan langai mi hku mu mada ai.

Numbat lahkawng ngu ai hta American Mungdan hte kanawn mazum ai mungdan ni a Mung masa lam rai nga ai Democracy hte Miwa Gumsan Mungdan hte malawm ni jai lang nga ai Communist Mung masa lam hpe mung shing daw let jahta byin ai. Democracy ngu ai gaw Mungkan hta mying gum hkawng ai hte masha shagu ra sharawng nga ai marai langai hkrai ai rawt malan lam hpe madung dat da ai hpe mu mada ai.

Democracy Mung masa hpe jai lang nga ai Mungdan ni lawm malawng hpe maram yu ga nga yang rawt galu kaba nga ai Mungdan ni hta kaji kadun wa nga ai Mungdan ni mung law nga ai hpe mu lu ai. 'Hpa majaw rai ta?' ngu ai ga san hpe tai yu ai shaloi gaw Democracy ngu ai hpe jai lang n chye ai majaw rai na re ngu mu mada ai. Democracy ngu ai gaw Sinna mungdan ni a Mung masa lam yan langai mi rai nga ai hte an-hte Asia mungdan ni a htung hking hte shai la nga ai. Dai majaw n dai hpe jai lang ai hta grai sadi ra na re ngu mu mada ai lam jahta byin sai.

Bai Communist ngu ai Mung masa lam hpe myit yu saga ai. Miwa Gumsan Mungdan a Mung masa lam hpe yu yang a san sha chye lu na re ngu ngai mu mada n ngai. Communist jai lang ai Mungdan ni hpe yu yang Mungkan hte matut mahkai ai lam nau n nga ai hte marai langai hkrai a rawt malan lam hpe nau n gun n jaw ai lam mu mada ai. Mung pawng Mungdan langai byin tai wa na matu gaw Communist Mung masa lam hte rai yang myit n hkrum lam ni law law byin chye wa ai hpe Myen Mung Communist a labau hpe yu yang chye lu na re.

1982 ning hkan kaw nna Miwa, Myen, Sam hte Jinghpaw Wunpawng sha ni law law wa Myen Mung Communist hpe madi shadaw let gasat lai wa ai rai tim 1988, 1989 ning de du wa ai shaloi gaw u hpung kata myit mang ai lam ni n bung wa ai hte shada da gali galaw rai hka bra mat ai kaw du hkra byin lai wa sai re. N dai mabyin hpe maram yu ai rai yang Communist ngu ai Mung masa lam yan a pru wa na mahtai ni hpe mu lu nga ai. Democracy hte Communist, n dai Mung masa lam lahkawng yan hpe an-hte Myu sha ni sung sung myit yu ra nga ga ai.

Numbat masum ngu na gaw an-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni hte Myen mung kata a shanu nga ai kaga hpu nau myu sha ni a htung hking ni hpe Myen Asuya a tek jum, up hkang nga ai lam ni hte seng ai mabyin ni hpe jahta byin ai. Hkyak hkyak ga shadawn jaw ga nga yang Maimaw ginwang na manau shadung hpe baw kau shangun ai lam hpe mu lu na re ngu shadu n ngai. 2007, 2008 ning hkan e Myen Asuya Mungkan kaw na sadi maja yu nga ai ten An-hte myu sha ni a htung hking poi rai nga ai Manau poi kaba ni hpe laja lana galaw shangun lai wa sai.

N dai lam gaw Maigan Mungdan ni a ning mu hta 'Myen mung kata na myu sha ni poi kaba ni galaw nna grai pyaw nga ma ai' ngu ai ning mu hpe lu mat hkra an-hte a htunghking hpe akyu jashawn la ai lam re ngu mu mada lu ai. Bai n ra ai ten du ai hte ya na zawn Manmaw ginwang a manau shadung hpe baw kau shangun ai zawn re ai mabyin ni pru wa nga ai. Jinghpaw Wunpawng sha ni nga ai shara hta e, Jinghpaw Wunpawng Manau shadung hpe jun da ai gaw mara nga a ni? Myit sawn yu hpa rai nga sai.

Nu bat mali hta Jinghpaw Wunpawng sha ni a langai sha ngam sai Jinghpaw Wunpawng Shanglawt Asuya a galaw sa nga ai mung masa lam ni hte seng nna loi ding lun yu nga ga ai. Moi shawng de Jinghpaw Wunpawng Shanglawt Asuya kaw na mung masha ni hte matut mahkai ai lam ra kadawn mat ai lam hpe mara ngu mu mada ga ai. Shut mat ai lam ni hpe byeng kau nna shawng de lahkam sa wa ai lam ni hta mai kaja ai lam ni hte woi awn sa wa na hpe ja ja n gun jaw ga ai. Mung masa Asuya langai mi hku nna hkawm sa wa ai lam yan hta e, Mung masa Asuya langai mi hta ra kadawn nga ai lam ni hpe ti nang (Kachin Independence Organization/Army) KIO/A hta lu jahpring bang la ra nga ai.

Ga shadawn ti nang lagaw ti nang tsap wa ai lam ni hta Tara lam, Sut masa lam, Hpaji hparat lam, Mung masha gawn hkang lam, Hkam ja lam ni, Hpyen masa lam ni hpe n gun dat nga ai hta shi lam yan hte shi hpaji kung nga sai ni hte, mahkrum madup law nga sai ni bawng ban let shawng de hkawm sa wa na lam hpe tsan tsan lu myit, tau hkrau shajin lu ra ai lam ni nga ra ga ai. Mung masha gawn hkang ai hta ti nang a Mung masha ngu ai hpe dan dan leng leng mu mada lu na a hkyak la nga ai hte ti nang a Mung masha ni a Hpaji lam, Sut masa, Tara kaup lu ai lam, Hpyen masa lam ni hpe ja ja n gun jaw ra ai ngu mu mada lu ai.

Mung shawa tsi rung ni gap ai lam, Hpaji jawng ni hpe gaw gap ai lam, Hkrun lam baw ai lam, Hpyen masa gat hkai ai lam ni hta ra kadawn nga ai lam ni hpe Ramma ni hpe a kyu jashawn let galaw sa wa yang mai kaja ai lam mu mada ai. Hpaji hparat lam hta, hpaji chye nga sai Kanu kawa, Ramma ni hpe myit sharawt ai hte ti nang up hkang gin ra ni hta e nga ai Hpaji jawng ni, College ni hkan e shara jaw nna hpaji garan gachyan ai rai yang grai htap htu ai rai nga ai. Bai nna Ramma ni hpe e laika hpaji sharin la lu na matu hpaji a rang law law bang yang mai kaja nga ai. Ti nang up hkang ai shara ni a hpaji madang gaw Myen Asuya hpaji madang hta tsaw lu ai daram lu tsaw hkra galaw lu ai rai yang mai kaja la nga ai.

Hkam ja lam hta mung Jinghpaw Wunpawng sha ni hta Doctor byin nga sai ni hpe ti nang up hkang ai n pu de lu woi la ai rai yang mai kaja la nga ai. Dai hta sha n ga ti nang a hpaji jawng ni kaw na tsi hpaji ni hpe lu sharin ya ai hte ning tawn ai ni hpe Mungkan madang de du hkra sharawt ya lu ai rai yang kaja dik ai lam rai nga ai. Hkam ja lam up hkang ai lam hta Buget tam ai lam ni, Mungkan hte matut mahkai lam ni hte shi Department hte shi lu hpaw ning htan mat ai rai yang gaw Hkam ja lam up hkang ai lam ni gaw grai madang dep wa na re ngu mu mada lu n ngai.

Tara hpaji ni hta Mungkan madang hku du dep mat sai ni hpe shara lu jaw ai rai yang mung an-hte a Mung masa lam grai awng dang wa ai baw rai na re ngu mu mada ai. Tara hte seng ai lam ni gaw Mungdan langai mi hta a hkyak dik htum ai shara hta tsap nga ai rai nga ai. Tara n kaja ai Mungdan gaw rawt galu kaba lam n nga ai. Dai re ai majaw n dai lam hta Mungkan madang dep wa ai hku lu lahkam mat wa ai rai yang gaw shanglawt lu na ten gaw n tsan sana re ngu mu mada ai.

Mung masha gawn hkang ai ngu ai hta ti nang a ginra gaw Myen wa a ginra hte shai ai lam ni hte ti nang a mung masha ngu nna lu tsun na a kyak la nga ai. Ti nang lagaw ti nang tsap sa wa lu na matu ti nang a ginra e ti nang a Mung masha ni hpe ID (Identity Card) ni lu shapraw ai rai yang grai htap htuk nga ai. Maw daw jak rung jak rai ni hpe License lu jaw ai lam ni, ti nang ginra de pru shang ai mung shawa hpe ja ja lu gawn hkang ai lam ni nga ai rai yang gaw tara up ai, madang nga ai Myu sha asuya langai mi byin tai wa lu na re ngu mu mada ai.

Hpaga lam hta e mung Hpung dut, Kang hta, Lung seng htu ai hta jan nna kaga hkai sun lam, jak rung jak rai, ni de lu lahkam ai hte Myen Mung, Gala Mung, Miwa mung ni hta hpaga gin ra (Market) lu tam mat wa ai rai yang gaw grai htap hktuk nga ai. Ga shadawn n'gu, hkai nu, nam si nam saw, hpalap, rubber ni hpe law law lu shapraw ai hte hpaga gin ra kaba ni de lu jashawn ai rai yang an-hte a hpaga lam gaw grai rawt galu kaba wa mai nga ai ngu nna mung jahta byin sai.

Numbat manga ngu na hta hten za wa nga ai Jinghpaw Wunpawng ramma ni a prat hpe tsun jahta yu ai. Hten za wa ai ngu ai hta 'Gara hku byin wa ai hpe hten za wa ai ngu tsun ai kun?' ngu ai lam hpe sung sung myit yu ra nga ai. Kani ya, Tsa ya tai nga ai ni hpe hten za nga ai ngu tsun mai nga ai. Bai nna Kani ya n rai, Tsa ya n rai ai sha, Amyu sha ni a matu, Mungdan a matu, Ding hku a matu a kyu n rawng ai ni hpe mung hten za wa sai ngu mu mada ai. Hpaji lam, Sut masa lam, Makam masham lam ni kade lu ai rai tim, dai hpe tatut a kyu n lu jashawn ai rai yang gaw hten za wa ai ramma jahpan kaw ngai Tatut mung lawm wa nga ai.

Jinghpaw Wupawng sha tai shangun ai Karai Kasang gaw an-hte hpe hpa baw galaw shangun nga ai ngu ai hpe myit yu ra nga ai. Jinghpaw Wunpawng tai nna ti nang a Amyu sha ni kaji kadun nga ai hpe hkye la na gaw marai langai hkrai ai shangai wa ai kaw na lu da ai magam lit langai mi re ngu ngai mu mada n ngai. Ti nang kalu kaba na, ti nang lu su nga mai na lam hpe sha myit let ti nang ra ai lam hpe ti nang hkrai hkawm mat ai rai yang gaw ti nang hkum ti nang Jinghpaw Wunpawng sha rai nga ai ngu ai hpe gara hku hkrang madun la na ngu ai hpe myit yu ra saga ai.

Numbat kru ngu na hta myi n hpaw, na n na shi ai buga e nga ai an-hte a hpu nau ni hpe myi hpaw, na na shangu ra nga ai. Ndai myi hpaw, na na shangun ga ngu ai hta kalang ta English ga sharin, Computer lang shangun, laika hti sharin re ai lam ni hpe sha tsun mayu ai n rai nga ai. Shani shagu byin nga ai, galaw nga ai lam ni hte myi jahpaw ya mai nga ai. Ga shadawn gaw din gin sup ai lam hte seng nna Mungkan ting madang hku tsun dan dat ai hte myi hpaw mat ai ni mung nga ai. Yu ngwi (Music) lam hte seng nna Myen mung madang sha n nga, Mungkan madang hku tsun sanglang dan yang mung myi hpaw wa mai nga ai.

N law dik htum myi man myit, shat sha re ai shani shagu na bungli ni hpe galai shai dat ya ai hte sha pyi myi mai jahpaw, na mai sha na la nga ai. Mungkan hta Myen mungdan langai sha n re ai lam hpe chye shangun ra nga ai. Gara lam hta rai tim Mungkan hku shadang nna mai yu ai lam hpe sharin la ra nga ai. Ndai lam ni hpe tatut lu galaw mat ai rai yang Bum hkring hkrawng e naw nga nga ai an-hte a myu sha ni myi hpaw na na wa na re ngu tsun jahta hkrup nga ai.

Hpang jahtum ngu na gaw Maigan mungdan ni de du mat sai Wunpawng myu sha ni, n dum shamyi ti nang a htung hking, laili laika, sat lawat ni galai shai mat wa ai hte Myu tsaw, mung tsaw myit n i yawm wa ai lam hpe tsun jahta hkrup ai. Yawng ngu n tsun ai rai tim law malawng ngu mu mada ai. Ti nang hkum ti nang n dum ai rai tim masha wa yu yang mu mada lu ai galai shai mat ai a rawn a lai ni grai law hkra nga ga ai. Laika ngau lahta daw de ka lai wa sai hte maren Democracy Mung masa lam yang hpe jai lang nga ai Mungdan ni de du mat sai ni hta Myu sha rawt malan lam hta ti nang hkrai a rawt malan lam hpe grau madung dat wa ai hpe mu mada lu n ngai.

N dai mabyin ni gaw Jinghapw Wunpawng Shanglawt hpung ni a u hpung kata e byin lai wa sai mayun hkum hpa sha, a rawng a ya hpe madung dat ai lam ni a majaw ngu mung gaw mai tsun ai rai tim shut mat ai masha lachyawk mi a majaw a myu ting hpe kau da na ngu ai gaw n mai nga ai. Shut ai lam nga yang shut ai ni hpyi nyem ra ai zawn, hpyi nyem hkrum ai ni mung mara dat ya ra nga ai.

Bai nna Maigan de du nga ai Jinghapw Wunpawng sha ni marai langai hkrai ti nang chye da ai machye machyang ni hpe yu kaji ai lam ni mung nga ai hku re. Ti nang chye da ai lam ni hte Myu sha lam yang hta n lu tsap, hpaji nlu jaw ai hkrai shadu nga ma ai ngu mu mada ai. N rai nga ai, lahta e kalai wa sai hte maren kaji kadun nga ai, myi rai n hpaw, n rai n na shi ai an-hte a hpu nau ni gaw nang chye da ai hpaji ni hta grai naw grit nyem nga ai. Dai ni hpe nang chye da ai lam, mahkrum madup ni hpe sha tsun dan ai rai tim shan hte a myi, na ni hpe mai jahpaw ya nga ai. Marai langai hkrai a n gun, hpaji ni gaw Mungdan langai mi gaw de sa wa ai hta grai a hkyak la nga ai ngu mu mada ai.

Ndai zawn rai Mungkan lam, Mung masa lam, Myu sha lam hte marai langai hkrai a lam ni hpe tsun Singapore e nga ai Dakasu jawng ma langai mi hte ngai Ta Tut jahta byin lai wa sai. Nda zawn jahta ai lam ni hpe marai hkum ding dek shagu lu galaw ai rai nna ti nang bawng ban ai lam ni hpe masha shagu chye lu hkra garan gachyan (Sharing) lu galaw ai rai yang tatut galaw sa wa ra na Myu sha lam, Mung masa lam, Sut masa lam ni gaw pandung nga ai, rawt galu kaba wa ai tsun jahta, bawng ban hpawng ni rai wa na re ngu mu mada let n dai laika ngau hpe hpung dim dat sai rai.

2009 ning November na Dum N-ta hte Ta Tut

Shawng nnan Dum N-ta masha ni hpe Happy Christmas ngu nna shakram dat n ngai. Ndai laman laika n lu ka mat ai a majaw mung hpu shawng, hpu ba ni hpe grai tawngban ai. Laiwa sai November shata htum wa maga de ngai kanau Ta Tut wa nau n rau mat ai majaw laika ni hpe bat lahkawng jan ting nlu ka mara mat ai. Dum N-ta hpe n lu san seng dat ai majaw Dum N-ta masha ni hte manam ni hpe grai a gam sai wa re. Ta Tut hpe chye na mara raw ya na hpe kam dat n ngai.

Lai wa sai November shata hta e Mungkan shara shagu hta nga ai Hkristan hpung masha ni gaw Karai Kasang hpe chyeju shakawn ai Chyeju dum poi (Thanksgiving) ni hpe galaw ma ai. Ngai, Ta Tut, mung Singapore kaw nga let Singapore Jinghpaw Hkristan Kanau Mazum Hpawng (Singapore Kachin Christan Fellowship) hta Chyeju dum poi shang lawm lai wa sai hku re. Jinghpaw Mung, Dum N-ta buga de mung shara shagu, nawku jawng shagu ngu na daram chyeju dum poi ni hpe e wu wu di di rai galaw lai wa sai lam shiga ni hte manaw manang ni kawn la kap let ngai Ta Tut chye la lu sai.

Chyeju dum poi ngu ai hta American ni gaw shan hte shawng hpang dat ai poi re, nga nna grai myit a rawng la nga ma ai. An-hte Jinghpaw ni she American ni galaw ai kaw hkan galaw nang ai zawn zawn nga nna tsun ma ai. Kaja wa nga yang an-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni a Chyeju dum poi gaw, American ngu ai Mungkan ga n tsa nga ai re pyi n chye shi ai shaloi kaw na, moi ji woi ji wa ni Hpan wa ning sang, Chye wa ning chyang hpe chyeju dum ai lam ni hpe galaw lai wa ai majaw dai ni du hkra naw galaw nga ai she re lam chye lu ai. Dai majaw an-hte Jinghpaw ni gaw American ni galaw ai kaw hkan galaw ai kaga Mungkan na Mungdan ni hta grau madang tsaw ai ngu na kun gaw n chye sai.

Ndai chyeju dum poi ni hpe galaw ai November shata ni hta na, dai ning 2009 ning a November shata gaw loi mi lak lai ai lam ni byin pru nga ai hpe mu mada lu ai. Nambat langai hpe tsun ga nga yang Man Maw Gin Wang e galaw lai wa sai Numbat lahkawng lang na N-lung n-nan sha Chyeju dum poi, Sut Manau poi, gaw lak lai la nga ai. Shaning ni grai na mat ai hpang de she ya na zawn masha law law hte wu wu di di rai Sut manau lu nau ai lam gaw ga hkin gumdin nga ai Jinghpaw Wunpawng sha ni a kum la rai na re ngu mu mada lu ai. Htunghking hte myu hpe tsaw ra ai Jinghpaw Wunpawng sha ni re ngu nna mu mada lu nngai.

Numbat lahkawng ngu na gaw Maigan shara shagu de nga ai Jinghpaw Wunpawng sha ni a Chyeju dum poi ni re. Laiwa sai shaning ni hta mung Chyeju dum poi hpe galaw na re ngu ngai kam ai. Rai tim ngai Ta Tut a ning mu hku nga yang dai ning galaw ai Chyeju dum poi ni gaw laiwa sai shaning ni hta galaw lai wa ai chyeju dum poi ni hte n bung ai sha lak lai nna poi kaba ni byin tai nga na re ngu ngai shadu n ngai. Thailand, Malaysia de an-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni sadu mat ai grai law mat sai majaw ya na zawn ngai Ta Tut a ning mu pru wa ai rai nga ai. Mungkan shara shagu na Jinghpaw Wunpawng sha ni a chyeju dum poi ni hpe Internet Di hkram n tsa ni hta e mu lu ai majaw mung rai na re.

Numbat masum ngu na ngaw, maigan de du mat wa sai an-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni hta dai ning na Chyeju dum poi ni hta myu hte mungdan a lam ni hpe grau myit shang sha let kyu hpyi shaja ai lam ni rai na re ngu ngai mu mada lu n ngai. 2009 ning a mung masa lam ni a majaw Dum N-ta de nga ai jinghku jingyu ni hte Wunpawng mungdan a shim lam ni nau n gring wa ai majaw mung rai na re ngu mu mada lu ai. Ti nang KIO hte Myen hpyen Asuya a manghkang ni a majaw yawng gaw Mungmasa lam hpe myit shang sha ai hte Jinghpaw Wunpawng Mungdan a shawng lam hpe myit tsang ai majaw ngu yang grau jaw na kun n chye.

Numbat mali ngu na gaw ti nang KIO hte mung masha ni n dai 2009 a chyeju dum poi hta grau nna hku hkau ai hte nyi htep ai hku ganawn mazum ai lam hpe mu lu ai. Chyeju dum poi ni hpe ti nang KIO up hkang ginra ni hta e poi kaba ni hku nna galaw let mung shawa, dap shawa ni law law n gun mi a lu rai wu wu di di galaw lu ai lam ni hpe la kap let ngai Ta Tut mu mada ai re. Lai wa sai ten ni hta chye ju dum poi ni hpe galaw ai rai tim dai ning 2009 ning daram gaw n gun n lu dum ai. Man Maw Gin Wang e galaw ai Sut Manau poi kaba de mung ti nang KIO dap shawa 1000 jan shang lawm ai lam ni hpe yu yang gaw ngai Ta Tut a ning mu ni hpe madi shadaw ya nga sai kun ngu.

Numbat manga ngu na gaw dai ning 2009 ning November shata e an-hte Jinghpaw Wunpawng Blogger ni a E-mail ni hkan e sa da ya ai New Democratic Army-Kachin NDA-K (Ya Myen hpyen Asuya de lak nak jahkrat mat sai Jinghpaw Wunpawng Mungmasa hpung)a Myen hpyen la galaw na matu Training la nga ai du langai mi ti nang KIO kaw na manang wa hpe laika shagun ai re nga ai laika langai mi grai mawng mat ai hku re. Ndai laika hpe lu hti ai ni yawn gaw n dai laika gaw masu ai laika (snr) laika ka ai wa baw nu n grin ai hku mu mada ma ai re. Jinghpaw Wunpawng Blogger langai mi rai nga ai Shang Htin (http://www.shanghtin.co.cc) a laika man hta ka dai ai hpe la kap let ngai Ta Tut a ning mu jaw nga ai lam hpe mu lu ai. Ndai gaw an-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni a nya ka n re ai lam hpe lu madun dat ai lam la ngai mi re ngu kam ai.

Ndai zawn byin wa ai lam ni gaw an-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni grau nna gahkyin gumdin wa sai lam rai sai kun ngu. Man Maw e galaw ai Sut Manau a matu grai myit n gun lu ai. Wunpawng sha langai mi hku nna grai a rawng la nngai. An-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni nga mu nga mai, gahkyin gumdin wa ai lam hpe yu n ju, hkrit tsang na gaw Mungkan n-tsa Myen Hpyen Asuya lang ai sha nga na re. An-hte a Man Maw Manau pa hpe bilat hte nyep da ai hpe sadi jaw ai lam n nga ai sha a htu kadawng kau ya ai. Manau poi ngu ai hte manau gawk nu hte Jinghpaw Wunpawng sha ni a masin salum Manau Shadung hpe baw kau shangun ai. Manau pa hpe a htu kau ya ai gaw an-hte Jinghpaw Wunpawng buga hpe htu kau ai hte bung nga ai. Manau gawk nu hpe run kau shangun ai gaw Mungdan hpe jahten sharun kau ya ai hte bung nga ai. Manau Shadung hpe baw kau shangun ai gaw a myu ting hpe shamat hkau na matu a pawt kaw ya baw kabai kau ai hte bung nga ai. Jinghpaw Wunpawng sha rai yang kadai mung n lu hkam sha na re ngu ngai Ta Tut mu mada ai.

An-hte Jinghpaw Wunpawng sha ni Maigan shara shagu de chyam bra mat ai gaw gahkyin gum din lam hta n gun yawm mat ai sha n nga, Mungdan hpe gaw de la na matu n gun kaba sum mat ai hte bung na re ngu ngai Ta Tut kam n ngai. Maigan du tim ti nang a htung hkin hpe gaw n malap na re ngu ngai Ta Tut kam hpa n ngai. Rai tim nyi htep nna rau gahkyin gumdin ai gaw grau n gun lu nga ai. Tsan tsan kaw na gahkyin gumdin ai lam gaw kade wa myit rawt ai rai tim n gun n lu la nga ai ngu mu mada lu ai. Ngai Ta Tut galoi mung tsun ai gaw, "Ngai gumhpraw hte hpaji law law lu yang Wunpawng Mungdan hpe bai wa gasat la na" nga ma ai. Jaw nga ai, maigan mungdan ni a hpaji, jagumhpraw ni gaw an-hte Mungdan hta gau madang tsaw, mai tam la nga ai. Kaja wa teng nga ai kun? Ngai Ta Tut a myit hta "Ngai ja gumhpraw, hpaji hkum ai shani Wunpawng Mungdan n nga mat yang gara hku di na..."

Ngai Ta Tut shani shagu an-hte Jinghapw Wunpawng Mungdan a shiga ni hpe madat la nga ai. A ten lu shagu Dum N-ta de Phone hte matut mahkai let, masa ni hpe galoi mung maram yu nga ai. Ya ti nagn KIO kaw na n dai lam tsun dat sai da. Myen gaw htaw ra hku galaw dat sai da. N dai hku daw dan ma ai da. Nga ai shiga ni gaw grai law la nga ai. Shani shagu a shiga ni gaw n kahtap ai sha galoi mung ning nan hkrai rai nga ai. Grau nna gaw dai ning 2009 ning hta ngai Ta Tut mung masa lam ni hpe grau myit shang sha let la yu nga ai. Lama wa ti nang KIO hte Myen Hpyen ni gap hkat wa yang gara hku di na kun? KIO kaw wa nna sa gasat lawm na kun? Shing n rai tsan tsan kaw na sha shiga maram yu nga na kun? Ngai gara hku galaw ra na. A ten kadun bungli (Part Time Job) galaw nna gumhpraw tam let ti nang KIO de shagun ya na kun? Jinghpaw Wunpawng sha Sen Shi jan (1,000,000+) jan nga ai gaw, marai mi lani mi 1$USD mahkawn tim lani mi American Sen Shi jan lu nga ai ngu mung sawn yu rai nga ai. Kaja wa myit shang sha nga ai kun? Ngai Ta Tut mying hte bung hkra ta tut bungli galaw nga ai kun? Myit yu let mau nga ai.

Chyeju dum poi ni hta e mungshawa ni hte dap shawa ni grau nna hku hkau let Yu Ngwi Pyin Ra (Stage Show) lamang ni yu, Manau ni rau nau, Tsa ni rau lu, kani rau lu let pyaw la nga ai. Mung shawa hte hpyen dap "Hka" hte "Nga" zawn rau kanawn nga ma ai. Ngai Ta Tut rai yang gaw hpyen dap kaw grai pu ba ai lam ni gaw mung shawa ni hte hkrum yang she grai pyaw mat ai majaw hpyen dap de pyi n kam wa sai. "Ngai Ta Tut hpyen hprawng hprawng mat na kun? Mung masa gaw n kaja la ai hte, majan mi byin wa yang a laga si mat na ra ai" Ta Tut a myit hta n dai zawn re ai myit ni pru wa yang gaw kadai machyi a ta? Ngai Ta Tut hkrat sum yang Myusha lam yan hkrat sum mat wa na. Ti nang KIO hkrat sum mat na. Wunpawng Mungdan hkrat sum mat na. Htung hking hkrat sum mat wa na. Jinghpaw Wunpawng myu sha ngu ai Mungkan n tsa hta htum mat wa na. Ngai Ta Tut kade a kyak ai hpe ya she myit lu n ngai.

Ngai Ta Tut gaw myen laika nau n chye nga ai. Tsang 10 awng hkra lu htai ai rai tim Myen laika hpe gaw a tsawm n chye ka ai. Lama wa lu ka la ai rai tim Myen ni hpe gaw gara hku n dep nga ai. Myen wa Jinghpaw laika kade chye ai rai tim ngai Ta Tut hpe gaw dep na n re. Ngai Ta Tut, ti nang KIO kaw na manang wa hpe laika shagun mayu ai rai yang hpa baw laika hte shagun na kun? Ngai Ta Tut gaw Jinghpaw Wunpawng shadang sha re majaw Jinghpaw hku shagun na rai nga ai. Lai wa sai shata hta e NDA-K kaw na du wa shagun dat ai laika langai mi an-hte Jinghpaw Wunpawng Bloggers ni hpang de grai mawng mat ai hku re. Lahta na ngai Ta Tut a ning mu hpe yu dat yang gaw ndai lam nigaw Myen ni galaw ai rai sam ai she ngu shadu wa ai. Lak Nak jahkrat mat sai ni hpe a kyu jashawn let n dai zawn galaw ai lam ni mung htawm hpang de grai nga wa na re ngu ngai Ta Tut shadu ai. Nang NDA-K, Kachin Defence Army KDA hpyen la wa, Ta Tut wa galaw nga ai Mungmasa lam rai n htum mat shi nga ai. Yup rawt jang gaw myi man myit ra nga ai. Nang yup rawt sai kun?

Ta Tut a ning mu ni hpe madun dat ai rai nga ai. Bai nna e du wa na December 12 ya shani gaw Ta Tut hte Dum N-ta masha ni yawng Dum N-ta a shangai n htoi hpe myit dum ra na n htoi rai nga ai. Dum N-ta hpe gaw de ai laning mi pring na rai sai ngu ai lam hpe mung Ta Tut Dum N-ta masha ni hpang de shana dat n ngai. Ngwi pyaw ai Hkrisamat shata rai nga u ga ngu kyu hpyi ya dat ai.